close

RADYO PROGRAMI NOTLARI 1- ORHAN VELİ

Her Salı, nefesimiz ve imkanımız yettiğince Radyo Altınbaş stüdyolarında Homeros’tan Bize Kalan isimli bir radyo programı yapmaya çalışacağımızdan bahsetmiştim. İstedim ki orada bahsettiklerimi burada da kısa kısa yazayım. Böylelikle hem programı dinleyip oradaki bilgileri hatırlamak isteyenlere, hem de mevzusu geçen yazarla ilgili internette bilgi bulmaya çalışanlara bir katkım olsun.

….

HAYATI

Orhan Veli, 13 Nisan 1914 yılında İstanbul, Beykoz’da doğdu.

Babası, Cumhuriyetin ilanından sonra CB senfoni orkestrasında şef oldu. Aynı zamanda klaryenist, müzisyen bir kişilik. Adı Mehmet Veli Kanık

3 kardeşler. Adnan ve Füruzan. Aslında Orhan Veli’nin bir kardeşi daha var, adı Ayşe. Ama 1 yaşındayken ölüyor…

Orhan Veli liseyi Ankara’da okuyor. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın öğrencisi oluyor. Ne büyük şans di mi…

Şairimiz, diğer şairler Oktay Rıfat ve Melih Cevdet Anday ile lisede tanışıyor.  Hatta Melih Cevdet ile direkt tanışan kendisi. Melih Cevdet tiyatro tutkunu birisi aynı Orhan Veli gibi. Bunu öğrenen Veli, gidip “burada tiyatro seven birileri varmış” diyerek arkadaş oluyor.

İlk dergisini lisede çıkarıyor. Adı, “Sesimiz”

Liseden sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bölümüne kayıt yaptırıyor.  Sonrasında üniversiteyi bırakıp Ankara’ya dönüyor. PTT’de memur oluyor. Bir süre sonra işten ayrılıyor. Onu hep bu güzel havalar mahvediyor…

1937’de Varlık dergisinde şiirleri yayımlanmaya başlıyor.

Hasan Ali Yücel’in kurduğu tercüme bürosunda çalışmaya başlıyor. Hasan Ali Yücel görevden ayrılıp yerine başka bir müdür getirildikten sonra Orhan Veli yeni müdürün odasına girerek önünde bir şişe şarap kırıp istifa ediyor

1941 yılında Garip Akımını başlatıyorlar. Üstelik şiirden uyak’ı kaldırma konusunu ilkin Oktay Rıfat açıyor. Bu türde bir şiir yazan Oktay Rıfat, şiiri Orhan Veli’ye okuyor. Karşılığında Orhan Veli de bu konuyu uzun zamandır düşündüğünü belirtip kendi şiirini okuyor. O sırada yurtdışında olan Melih Cevdet’e mektup yazarak bu konuyu açıyorlar. M. Cevdet ise cevap olarak kendi yazdığı şiirini yolluyor. 3 arkadaş da aynı zamanlarda aynı şeyi düşünmüşler aslında, ne hoş değil mi…

Garip kitabında yalnızca Orhan Veli’nin adının olmasını ise Oktay Rıfat öneriyor

1 Ocak 1949’da Yaprak dergisini yayınlıyor. Toplamda 28 sayı çıkıyor.  Hatta 1 sayısı Nazım Hikmet için özel basılıyor. Orhan Veli, Nazım tutsaklıktan kurtulsun diye başlatılan grevde 3 gün açlık grevi tutuyor. (Bu bilgi de aralarında bir düşmanlık olduğunu düşünenlere gelsin…)

AŞKLARI

Sereserpe isimli şiirini Bella’ya yazmıştır. Bella’nın kendisine yazdığı bir mektupta da tüm cümlelere B harfi ile başlar. Aşkları sürmez ama bir ömür dost kalırlar

Ölmeden önceki sevgilisi Nahit hanımdır. Ona yazdığı mektupları Yalnız Seni Arıyorum adıyla yky tarafından yayınlandı

Nahit hanımın arkadaşı Meziyert Bölükbaşı ile gizlice aşk yaşar. Meziyet hanıma Melih Cevdet de aşıktır. Detaylar için Haluk Oral’ın yazdığı Bir Roman Kahramanı Orhan Veli kitabını okumanızı tavsiye ederim.

ÖLÜMÜ

Ankara’da İski’nin açtığı bir çıkar düşer. Bir süre sonra beyin kanamasından öldüğü söylenir. Bu bilgi kardeşi Adnan bey tarafından verilmiştir. Haluk Oral’ın yazdığı “Bir Roman Kahramanı Orhan Veli” kitabında ise kardeşi Füruzan hanımdan aldığı bilgiler ve de incelediği mektuplarla ise olay başka bir hal alır. Orhan Veli’nin otopsi sonucu doğdurur: alkol zehirlenmesinden ölmüştür

Öldükten sonra mezar işlerini Selahattin Eyüboğlu halleder

Mezarını Abidin Dino yapar

Kaçtığı kafiye mezarında bulur onu;

Orhan veli

1950

Soldaki Abidin Dino’nun tasarladığı mezar, sağdaki ise restorasyon çalışmaları sonucunda yapılan yeni mezarı.

ŞİİR DIŞINDA

Bir dönem öykü de yazmıştır. Bu öyküler Hoşgör Köftecisi adı ile YKY yayınlarında mevcuttur

Askerde iken Dünyanın Dışındakiler isimli bir kitap yazmaya başlar ama bitiremez. Eğer bitirseydi ilk Tutunamayanlar olacağı söylenir.

BONUS  1

Mezuniyet döneminde Atatürk’ün de içinde bulunduğu bir heyet tarih sınavı düzenler. Orhan Veli, Oktay Rıfat ve Aydın Sayılı bu sınava girer, Atatürk ile tanışırlar. Atatürk, Aydın Sayılı için “büyük adam olacak, yurtdışında okutun” der. Öyle de olur. Şu an 5 TL’nin arkasında Aydın Sayılıyı görürsünüz

Radyo program notlar -1

Emrah Ateş- 26 03 2019- Homerostan Bize Kalan

Tags : orhan veliradyo program notları
Emrah Ateş

Yazar Emrah Ateş

Yorumlar